Stary Zamek w Żywcu – wyjątkowa siedziba Muzeum Miejskiego

Stary Zamek w Żywcu – wyjątkowa siedziba Muzeum Miejskiego

Zwiedziwszy dwór Kępińskich w Żywcu Moszczanicy, kolejnym punktem na trasie odkrywania sekretów Żywca postanowiłem uczynić Stary Zamek, zwany Zamkiem Komorowskich. Umiejscowiony w pięknym parku w centrum miasta, z zewnątrz znany jest każdemu mieszkańcowi Żywiecczyzny. Jakie tajemnice, ciekawostki i atrakcje skrywa wspaniale odrestaurowana wizytówka miasta? Czy warto wejść do środka i zwiedzić Muzeum Miejskie w Żywcu? Postanowiłem to sprawdzić.

Stary Zamek w Żywcu – krótka historia

Stary Zamek w Żywcu jest najstarszą świecką budowlą w mieście. Jego powstanie przypisuje się książętom oświęcimskim lub Mikołajowi Strzale herbu Kotwicz, a datuje na I poł. XV wieku. Pierwotnie budowla składała się z pojedynczej wieży mieszkalnej oraz drewnianych zabudowań, otoczonych ziemnym wałem oraz płytką fosą. Dopiero Komorowscy przebudowali go najpierw w obronną fortecę (pod koniec XV wieku), a następnie w renesansową siedzibę (2 połowa XVI wieku). Za czasów Wazów w budowli nie wprowadzono żadnych modyfikacji. Istotnych przemian dokonali na początku XVIII wieku kolejni właściciele – Wielopolscy. Zmianie uległ charakter budowli oraz jego otoczenie. Dzięki rozbudowie południowego skrzydła, nowej barokowej elewacji, oknom, wysokim dachom, portalom oraz kaplicy, obronny zamek przekształcono w pałac. W jego otoczeniu dobudowano pomieszczenia gospodarcze oraz założono ogród.

Ostatnia przebudowa miała miejsce za czasów Habsburgów. Zmienili oni elewację zewnętrzną w stylu historycyzmu, a wnętrze przeznaczyli na siedzibę urzędów oraz na mieszkania urzędników dóbr żywieckich. W czasie wojny zamek znajdował się rękach Niemców, a po jej zakończeniu stał się własnością miasta. Od 2005 roku jest siedzibą Muzeum Miejskiego w Żywcu i zapewne tak pozostanie, gdyż w 2014 Habsburgowie zrzekli się roszczeń do zamku i do Parku Habsburgów.

Król Jan II Kazimierz Waza na zamku w Żywcu

Zwiedzanie rozpoczynam od przyjrzenia się zamkowi z zewnątrz. Jasna elewacja bardzo ładnie wyróżnia się na tle zieleni oraz błękitu. W powietrzu czuję intensywny zapach róż posadzonych przed wejściem, jakby mających zachęcić, aby wejść do środka. Nim jednak to robię, odczytuję słowa z tablicy pamiątkowej ufundowanej przez Habsburgów. Tablica została poświęcona królowi Janowi Kazimierzowi (Jan II Kazimierz Waza), który przebywał w zamku po abdykacji.

Stary Zamek w Żywcu. Elewacja zewnętrzna Stary Zamek w Żywcu. Elewacja zewnętrzna

Stary Zamek w Żywcu. Tablica upamiętniająca pobyt króla Jana Kazimierza.

Dziedziniec zamku

Przez drewniane drzwi i ciemny korytarz wchodzę na renesansowy dziedziniec. Otoczony z czterech stron arkadowymi galeriami od razu przywołuje wspomnienie krakowskiego Wawelu. Z ustawionych tablic dowiaduję się o historii zamku oraz parku, a następnie wchodzę na drugie piętro.

Stary Zamek w Żywcu. Dziedziniec arkadowy. Stary Zamek w Żywcu. Dziedziniec arkadowy. Stary Zamek w Żywcu. Dziedziniec arkadowy.

Historia i tradycja miasta Żywca

Żywiecczyzna ma wiele wyjątkowych i unikatowych tradycji, jedną z nich są stroje żywieckich mieszczan. Z racji tego, że mieszkam koło Żywca wielokrotnie je widziałem. W muzeum mam jednak okazję zobaczyć poszczególne elementy strojów. Dowiaduję się także, że odświętny strój mieszczki żywieckiej ma kilka odmian, w zależności od wieku i stanu kobiety. Większość eksponatów opisanych jest po polsku i angielsku, ale to nie wszystko. W rogu pomieszczenia zauważam urządzenie z opcją wyboru jednego z czterech języków: polskiego, angielskiego, niemieckiego i słowackiego. Pierwszy raz spotykam się z takim audioprzewodnikiem i pomysł bardzo mi się podoba.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Strój mieszczan żywieckich Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Audio guide. Przewodnik

Następna sala wygląda jak pracownia malarska, a raczej atelier mistrza Jana Kazimierza Olpińskiego. Ten polski malarz, urodzony i pochowany we Lwowie, w latach 1909-1920 mieszkał i pracował w Żywcu. Obrazy artysty można zobaczyć w zbiorach Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Szczecinie, a także Jarosławiu, w lwowskiej Galerii Obrazów i właśnie w Muzeum Miejskim w Żywcu. Wśród prac są pejzaże, sceny rodzajowe z życia chłopów oraz portrety.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Atelier mistrza Jana Kazimierza Olpińskiego

Obrazy, prywatne zdjęcia i historia rodu Habsburgów na Żywiecczyźnie; to kolejne elementy ekspozycji. Poprzedza ona wstęp do kilku zrekonstruowanych pomieszczeń, które przed wojną znajdowały się w stojącym tuż obok zamku Pałacu Habsburgów. Większość eksponatów to oryginalne meble i obrazy pochodzące z pałacu, uzupełnione o meble oraz przedmioty z epoki. Nie sposób przegapić rekonstrukcji strojów osób z rodu Habsburgów.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Zdjęcia Habsburgów

Znalazłeś ciekawą treść lub zainspirowałem Cię do podróży? Możesz postawić mi wirtualną kawę, którą przeznaczę na rozwoju bloga, by było ich jeszcze więcej. Dziękuję. Postaw mi kawę na buycoffee.to
Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Zamek Komorowskich. Zrekonstruowane pomieszczenie z Pałacu Habsburgów Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek. Zamek Komorowskich. Zrekonstruowane pomieszczenie z Pałacu Habsburgów

Muzeum Miejskie w Żywcu posiada jedną z największych w Polsce kolekcję pamiątek cechowych. Składają się na nią skrzynie, pieczęcie i księgi. Uzupełnienie trzech ostatnich pomieszczeń stanowią obrazy, rzeźby, rekonstrukcje strojów z różnych epok, mapy oraz zdjęcia. Z ciekawością oglądam zdjęcia Żywca z lat 20-tych i 30-tych. Niestety tylko na nich można zobaczyć klimatyczne drewniane budownictwo z dzielnicy Rudza.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Skrzynie cechoweMuzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Historia i tradycja miasta Żywca Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Historia i tradycja miasta Żywca

Przed opuszczeniem ekspozycji spoglądam na mapę Żywiecczyzny z 1907 roku. Żywiec widnieje na niej pod nazwą Saybush. Z zaskoczeniem odkrywam, że moja rodzinna miejscowość Radziechowy w tamtym okresie nazywała się Radzichowy.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Mapa Żywiecczyzny z 1907 roku

Sztuka sakralna Żywiecczyzny

Zwiedzanie pierwszego piętra rozpoczynam od wystawy stałej – Sztuka sakralna Żywiecczyzny. Intensywne kolory ścian dobrze współgrają z najcenniejszymi zbiorami pochodzącymi z żywieckich kościołów. Moje szczególne zainteresowanie budzi pełen symboliki XV-wieczny obraz „Madonna z poziomką”. Trzymane w ręku kwiat i owoc poziomki oznaczają zarówno czystość Dziewicy, jak i rajski ogród lub pokarm zbawionych w raju. Na rączce Dzieciątka siedzi szczygieł symbolizujący ofiarę i zmartwychwstanie Chrystusa. Ciekawych eksponatów jest więcej, w tym gotyckie rzeźby oraz obrazy sakralne żywieckich malarzy cechowych z XIX wieku.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Madonna z poziomką. Sztuka sakralna Żywiecczyzny Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Sztuka sakralna Żywiecczyzny Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Sztuka sakralna Żywiecczyzny

Wystawy czasowe w Muzeum Miejskim w Żywcu

Część sal na pierwszym piętrze zachowała polichromię z początku XVIII wieku oraz ślady malowideł renesansowych. Właśnie w tych wnętrzach odbywają się wystawy czasowe. Do końca czerwca 2018 roku można obejrzeć wystawę poświęconą ppłk. dypl. Władysławowi Steblikowi, a do końca lipca 2018 roku ekspozycję upamiętniającą obchody 700-lecia miasta Żywca.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Wystawa czasowa Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Wystawa czasowa

Archeologia

Aby zobaczyć najstarszą część zamku udaję się do umiejscowionego na parterze działu archeologicznego. Został w nim wyeksponowany fundament jednej z pierwszych baszt zamkowych. Dodatkowo w przeszklonych i podświetlonych gablotach oglądam m.in. pozostałości huty szkła z miejscowości Złatna oraz ślady dwóch kultur: łużyckiej i puchowskiej. Odkryto je podczas wykopalisk na wzgórzu Grojec.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Archeologia. Fragment basztyMuzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Archeologia.

Centralne miejsce ekspozycji zajmuje tzw. „Skarb z Sopotni” (Sopotni Małej). W tej oto miejscowości w okresie międzywojennym znaleziono gliniany dzbanek wypełniony 116 monetami. Główną część stanowiły drobne srebrne krajcarowe monety austriackie i węgierskie z drugiej połowy XVII wieku oraz początku XVIII wieku.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Archeologia. Skarb z Sopotni

Konfessaty Czyli Sądy, Wyroki i Tortury w Żywcu

Jak każdy „porządny” zamek tak i Stary Zamek w Żywcu ma tzw. salę tortur. Oprócz wymyślnych narzędzi służących do zadawania bólu oraz śmierci, całość zawiera ciekawe opisy i kronikarskie przykłady zastosowań.

Konfessaty Czyli Sądy, Wyroki i Tortury w Żywcu. Muzeum Miejskie. Stary Zamek (Komorowskich). Konfessaty Czyli Sądy, Wyroki i Tortury w Żywcu. Muzeum Miejskie. Stary Zamek (Komorowskich).

Wozownia – Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny

Wychodząc z zamku kieruję się w stronę dawnej wozowni. Mieści się w niej Wystawa Etnograficzna związana z kulturą ludową Żywiecczyzny. Już od progu rozpoznaję kostiumy noworocznych przebierańców: jukaców z Zabłocia oraz dziadów. Kolędowanie dziadów na Żywiecczyźnie zostało nawet wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Polski, a można je zobaczyć w czasie Żywieckich Godów.

Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Dziady żywieckie. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Jukace z Żywca Zabłocia. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

W dawnych czasach gospodarstwa chłopskie musiały być samowystarczalne, dlatego też na parterze można zobaczyć, jak wyglądała obróbka lnu, drewna czy tkactwo. Pokazano także wyposażenie kuźni, warsztatu garncarskiego i zrekonstruowano fragment wnętrza izby góralskiej z 2 połowy XIX wieku.

Tkactwo. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Kuźnia. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Wnętrze izby góralskiej. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

Dla mnie najbardziej zaskakujące eksponaty i informacje znajdują się na piętrze. Nie przypuszczałem, że Żywiecko-Suski Ośrodek Zabawkarski jest najstarszym w Polsce (XIX wiek) i jednym z najstarszym w Europie. Do dziś w miejscowościach pomiędzy Żywcem, a Suchą Beskidzką powstają rzeźbione, malowane ptaszki, koniki, bryczki czy klepoki.

Rzeźbione malowane ptaszki. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Rzeźbione malowane koniki. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Klepoki. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

Dużym zaskoczeniem jest informacja, że żywieckie piernikarstwo sięga korzeniami co najmniej XIX wieku. Dodatkowo wciąż jest jedna piekarnia, która kontynuuje tradycje piernikarskie. Wiedziałem o tym, że bibułkarstwo jest elementem naszej tradycji. W dawnych czasach przystrajano kwiatami z bibuły wnętrza mieszkań, święte obrazki, palmy wielkanocne, czy jodłowe wieńce na Wszystkich Świętych. Ale żeby robić z bibuły wieńce imieninowe? Okazuje się, że w naszym regionie je tworzono, a to nie wszystkie ciekawostki, jakie skrywa wozownia.

Snycerskie formy piernikarskie. Żywieckie piernikarstwo. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Żywieckie piernikarstwo. Serca z piernika. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Bibułkowy wieniec imieninowy. Wystawa Etnograficzna, Kultura Ludowa Żywiecczyzny. Wozownia. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

Budynek dawnej stajni – Wystawa ptaki i ssaki Żywiecczyzny

Ostatnia ekspozycja znajduje się za zamkiem, w budynku dawnej stajni. Zgromadzono na niej okazy ssaków oraz ptaków spotykanych na Żywiecczyźnie. Większość eksponatów pochodzi jeszcze z pałacu Habsburgów, którzy byli zapalonymi myśliwymi. Uzupełnieniem wystawy jest powóz z końca XIX wieku oraz kości i ciosy mamuta, znalezione na terenie Starej Cegielni w Żywcu.

Budynek dawnej stajni. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Wystawa ptaki i ssaki Żywiecczyzny. Budynek dawnej stajni. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich). Powóz z końca XIX wieku. Budynek dawnej stajni. Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

Czy warto wejść od Starego Zamku i zwiedzić Muzeum Miejskie w Żywcu?

Jak najbardziej! Muzeum Miejskie w Żywcu to miejsce, gdzie zgromadzono wszystkie elementy pozwalające poznać historię, przyrodę i unikalne zwyczaje Żywca oraz Żywiecczyzny. W muzeum każdy znajdzie coś dla siebie. Oczywiście, można kupić bilet tylko na jedną wystawę. Każda z ekspozycji ma jednak coś ciekawego, dlatego najlepiej zwiedzić je wszystkie. Kto wie, może znajdziesz coś, co i Ciebie zaskoczy.

PS. Będąc w Żywcu polecam wizytę w miejscowościach Radziechowy, Węgierska Górka, Milówka i Kamesznica. Co warto w nich zobaczyć? O tym przeczytasz w osobnych wpisach:

Podobał Ci się mój wpis? Dołącz do podróży na FacebookuTwitterze Instagramie, aby zawsze być na bieżąco. Zapraszam również do lektury innych wpisów na https://podrozebezosci.pl.

Muzeum Miejskie w Żywcu. Stary Zamek (Komorowskich).

Stary Zamek i Muzeum Miejskie w Żywcu – informacje praktyczne

Ceny biletów do Muzeum Miejskiego w Żywcu

Wszystkie ekspozycje stałe i czasowe. Bilet normalny – 18 zł, ulgowy – 12 zł, rodzinny (rodzice i dzieci od 7 do 16 lat) – 40 zł, grupowy (od 10 osób) – 12 zł od osoby.

Ceny biletów na poszczególne wystawy:

  • Wystawa Czasowa, Sztuka Sakralna Żywiecczyzny – 3 zł,
  • Historia i Tradycja Miasta Żywca – 10 zł,
  • Kultura Ludowa Żywiecczyzny – 7 zł,
  • Ptaki i Ssaki Żywiecczyzny – 2 zł,
  • Archeologiczna – 2 zł,
  • Konfessaty Czyli Sądy, Wyroki i Tortury w Żywcu – 2 zł.

Promocje!

  • Jeśli przed wizytą w Muzeum Miejskim zwiedzisz Muzeum Browaru i zachowasz bilet, wtedy cena biletu normalnego wynosi 12 zł.

Godziny otwarcia Muzeum Miejskiego w Żywcu

Od poniedziałku do piątku: 09:00 – 16:00. Sobota, niedziela: 10:00 – 17:00.

Kasy muzeum są zamykane 30 minut przed zamknięciem muzeum.

Uwaga: Czas zwiedzania wszystkich ekspozycji muzealnych wynosi około 90 minut.

Jak dojechać do Starego Zamku i Muzeum Miejskiego w Żywcu?

Nie trzeba posiadać samochodu, aby dojechać do Żywca. Najprościej przyjechać pociągiem z Katowic lub busami z Krakowa. W przypadku przyjazdu pociągiem, odległość do zamku można pokonać piechotą lub autobusem miejskim jadącym w stronę Rynku. W tym przypadku należy wysiąść na drugim lub trzecim przystanku. Obok nich znajdują się wejścia do parku, w którym położony jest zamek.

Adres: Zamkowa 2, 34-300 Żywiec

http://www.muzeum-zywiec.pl

Rozkład jazdy MZK Żywiec znajdziesz na http://www.mzk.zywiec.pl/.

Żywiec noclegi

Żywiec w porównaniu z okolicznymi miejscowościami nie dysponuje wieloma miejscami noclegowymi. W wyborze najlepszego noclegu w Żywcu lub w okolicy polecam poniższe strony.

Dziękuję dyrektor Muzeum Miejskiego w Żywcu – pani Dorocie Firlej za rozmowę oraz możliwość zrobienia zdjęć ekspozycji „Sztuka sakralna Żywiecczyzny”.

Z okazji 750-lecia Żywca na dziedzińcu przed Starym Zamkiem można było obejrzeć pokaz Magiczny Ogród Światła w Żywcu”. Oto kilka zdjęć z tego wydarzenia.

Magiczny Ogród Światła w Żywcu. Iluminacja. Stary Zamek w Żywcu (Komorowskich) Magiczny Ogród Światła w Żywcu. Iluminacja. Stary Zamek w Żywcu (Komorowskich) Magiczny Ogród Światła w Żywcu. Iluminacja. Stary Zamek w Żywcu (Komorowskich) Magiczny Ogród Światła w Żywcu. Iluminacja. Stary Zamek w Żywcu (Komorowskich) Magiczny Ogród Światła w Żywcu. Iluminacja. Stary Zamek w Żywcu (Komorowskich)

4 thoughts on “Stary Zamek w Żywcu – wyjątkowa siedziba Muzeum Miejskiego

  1. Panie Grzegorzu, jestem zachwycona nie tylko tą stroną dot. Starego Zamku i Muzeum w Żywcu lecz również m.in. stroną dot. Dworu Kępińskich w Moszczanicy k/ Żywca czy podróży do Wrocławia. Na Pana ślad trafiłam zupełnie przypadkowo szukając informacji nt. Dworu Kępińskich w Moszczanicy z czego bardzo się cieszę. Informacje , które Pan podaje są skondensowane, bardzo profesjonalne i zarazem bardzo praktyczne pd każdym względem !! A zdjęcia są wspaniałe- jestem nimi naprawdę zachwycona. Na koniec dodam , że jestem wnuczką malarza Jana Kazimierza Olpińskiego. Jestem Panu wdzięczna, że omawiając poszczególne sale i zbiory w Muzeum Żywieckim wspomniał Pan również o wystawie „Atelier mistrza Jana Kazimierza Olpińskiego”. Mój dziadek namalował m.in. obraz – portret Władysława Kępińskiego w stroju szlachcica / przepiękny/ a sam Władysław Kępiński został uwidoczniony również m.in. na obrazie, który można zobaczyć w muzeum. Ten komentarz to prawie list skierowany do Pana, ale mam nadzieję że i inne osoby poprzez moje pochwały docenią Pana trud i zapał w przybliżaniu nam różnych miejsc wartych zobaczenia .

    1. Pani Joanno, bardzo dziękuję za obszerny komentarz. Jest mi niezmiernie miło, że mój sposób pisania, oraz zdjęcia przypadły Pani do gustu. Mam nadzieję, że kolejne teksty również się Pani spodobają. Pozdrawiam

  2. Zamek piękny, prawdziwa perełka architektoniczna . Można pozazdrościć Żywcowi wspaniale utrzymanego obiektu historycznego.
    i w kwestii historycznej tyle.
    Ale obsługa – żenada
    wstyd
    brak słów, zachowanie pani przewodnik skandaliczne i odrażające.
    grupa turystów stojąca spokojnie została zrównana z błotem przez ową panią, która stwierdziła że jest z byt głośno i w takich warunkach „nie będzie pracować”. ( owe hałasy dochodziły z zewnątrz zamku). Całość skwitowała „czuję zapach alkoholu od grupy, nie mam alkomatu aby państwa sprawdzić, ale nie powinno się wpuszczać do zamku takich osób.
    ja prpoponuję Zarządowi Zamku weryfikacje osóbh zatrudnionych zwłascza na etatach przewodników grup.
    dużo podróźuję po Polsce i zwiedzam ale z tak skandalicznym zachowaniem i prostactwem spotykam się pierwszy raz.
    mam nadzieję że nie będę miał wątpliwej przyjemności spotkać tej Pani.
    Od oceniania pracy przewodnika jesteśmy my, turyści. to ona pracuje dla nas.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.